1 Rupee - Ranjit Singh Amritsar

DE MUNTEN VAN DE SIKHS

De munten van de Khalsa Confederatie
Het is nog steeds niet duidelijk wie de eerste en vandaag de dag uiterst zeldzame Sikh munten heeft uitgegeven, de zogenaamde Khalsa rupees, maar het begin van een Sikh muntslag bedoeld voor algemene circulatie dateert van 1765 AD. In april 1765 verzamelden de Sikh Sardars zich bij de Akal Takht Sahib en onder leiding van Sardar Jassa Singh Ahluwalia stichtten ze de Sikh Staat door hun onafhankelijkheid uit te roepen. Ze besloten ook hun verloren gebieden te heroveren en nieuwe gebieden te verwerven en munten te slaan in de namen van Goeroe Nanak en Goeroe Gobind Singh als teken van hun nieuw verworven soevereiniteit. De eerste van deze munten waren rupees die in VS 1822 (1765 AD) werden uitgegeven vanuit Lahore. Amritsar volgde in VS 1832 (1775 AD).

De muntslag van Maharaja Ranjit Singh en zijn opvolgers
Hoewel Maharaja Ranjit Singh een alleenheerser was, streefde hij ernaar om gezien te worden als de luitenant van de Khalsa en in laatste instantie van Goeroe Nanak. Toen Raja Dhian Singh hem berispte over het feit dat hij een dhoti droeg als een nederige dienaar, antwoordde de Maharaja met de vraag: "In wiens naam worden de munten geslagen?" Dhian Singh noemde Goeroe Nanak en Maharaja Ranjit Singh legde uit dat hij, in wiens naam de munten werden geslagen, de ware heerser was en de Maharaja slechts de nederige dienaar van de Goeroe. Dit verhaal weerspiegelt misschien wel de ware houding van Maharaja Ranjit Singh; hij heeft nooit zijn naam op een munt gezet (en zijn opvolgers ook niet), maar overgebleven patroonmunten lijken erop te wijzen dat hij ooit overwoog anonieme rupees met afbeeldingen uit te geven waarop de heerser als een discipel van Goeroe Nanak te zien was.

De Sikh-muntslag begon in de tweede helft van de achttiende eeuw, bereikte zijn hoogtepunt tijdens de heerschappij van Maharaja Ranjit Singh en eindigde abrupt met de annexatie van Punjab door de Britten in 1849 AD. Hoewel de Sikhs munten sloegen in ongeveer 20 munthuizen, bleef hun muntslag vrij uniform tot het einde. Hun roepies dragen religieuze legendes en vermelden nooit hun uitgever, maar Amritsar, hun belangrijkste economische en religieuze centrum, produceerde het meest complexe systeem van munttekens in modern India.

Het Nanakshahi-couplet
In Amritsar zette Maharaja Ranjit Singh het in VS 1845 geïntroduceerde Nanakshahi-type voort, maar vanaf ongeveer VS 1858 splitst de uniforme Amritsar Nanakshahi-serie zich in 3-4 parallelle subreeksen die verschillen in hun merktekens. Deze reeksen liepen meestal een paar jaar en werden dan vervangen door nieuwe, tot de sluiting van de Amritsar-munt in VS 1906.

Nanakshahis geslagen in Amritsar onder de Maharaja's van de Punjab vormen vandaag de dag de grote meerderheid van de overgeleverde zilveren Sikh munten. Terwijl een aanzienlijk deel van de roepies van andere Sikh-munten gewoonlijk in een goed versleten staat wordt aangetroffen, komen de roepies van Amritsar, die werden geslagen met goed uitgesneden matrijzen in vrij hoog reliëf, gewoonlijk voor in verzamelingen in een zeer fijne of oncirculeuze staat.

- HANS HERRLI